Contracteren voor software

24 augustus 2017

Software is beschermd door het auteursrecht, en mag derhalve niet door derden worden gebruikt zonder toestemming van de auteursrechthebbende. De figuur om deze toestemming te verkrijgen heet een licentie. Er zijn vele vormen waarin zo’n licentie kan worden gegoten. De meest gebruikte vorm is de End-User License Agreement of EULA waarin weinig meer gebeurt dan het verlenen van toestemming, het eisen van een vergoeding en het beperken van aansprakelijkheid. Verspreiding van software gebeurt meestal in de vorm van reselling.

Het juridische document dat het gebruiksrecht regelt, is de softwarelicentie, vaak uitgevoerd als de End User License Agreement of EULA: een softwarelicentie die gericht is op rechttoe-rechtaan gebruik. Wil men meer dan dat, dan wordt een algemene softwarelicentie opgesteld die maatwerktoevoegingen of uitgebreidere regelingen over bijvoorbeeld updates, trainingen of garanties bevat.

De laatste jaren is het model van software als dienst (Software as a service, SaaS) sterk in opkomst. Dit model biedt voor de leverancier vele voordelen. Zo hoeft hij niet bij elke klant rekening te houden met diens ICT-omgeving, maar kan hij wijzigingen en updates doorvoeren naar eigen wens. De kans op illegaal kopiëren van de software is nihil, aangezien de software onder zijn beheer blijft. In een SaaS-licentieovereenkomst worden de voorwaarden vastgelegd.

Software als dienst aanbieden maakt vele nieuwe bedrijfsmodellen mogelijk. Zo wordt het mogelijk om af te rekenen per maand, per gebruiker, per megabyte of per transactie – of welke basis dan ook.  Omdat de leverancier de software en de dienst zelf onder zijn beheer heeft, zijn er geen problemen met misbruik of illegaal kopiëren. Wel ontstaat er nu een nieuwe afhankelijkheid: als de leverancier de dienst staakt, kan de gebruiker dan nog verder met zijn data? Is het eigenlijk wel zijn data? En welke schade kan worden geclaimd als de dienst een dag niet beschikbaar is?

Ook voor de klant zijn er voordelen: geen zware systeemeisen maar slechts een computer die een webbrowser kan draaien, inloggen vanaf elke locatie en altijd toegang tot dienst en gegevens, en niet meer betalen dan nodig is voor het daadwerkelijk gebruik. Een specifiek klantnadeel is wel de afhankelijkheid van de leverancier: diensten kunnen uitvallen, software op de eigen computer (in principe) niet.

Een licentie is een beperkt gebruiksrecht onder het auteursrecht. Daarnaast is software geen zaak. Het was lange tijd dan ook evident dat een softwarelicentie zuiver een contractuele figuur is, en bijgevolg niet overdraagbaar tenzij onder de wettelijke regels voor contractovername. Het Europese Usedsoft-arrest en het Nederlandse Beeldbrigade-arrest hebben deze visie echter ruw van tafel geveegd: softwarelicenties op standaardsoftware mogen worden doorverkocht, ongeacht wat de licentie daarover zegt. Zie ook het artikel hierover in het zomernummer van ons tijdschrift.

Het is nog niet geheel duidelijk wat dit betekent voor overige afspraken uit de licentieovereenkomst. Het lijkt erop dat de overdracht van een licentie gekwalificeerd wordt als een contractsoverdracht. Dit zou impliceren dat de verkrijger ook de andere rechten en plichten ontvangt, zoals toegang tot onderhoud of updates (uiteraard tegen betaling van de overeengekomen prijs). Het Usedsoft-arrest zwijgt hierover.

Auteur: Niels Winters

Niels Winters is business manager bij JuriBlox B.V. Als jurist met een technische achtergrond is hij op zoek naar de juiste ICT-oplossing in de juridische branche. Met de kennis van de twee verschillende kennisgebieden is Niels bij JuriBlox verantwoordelijk voor de (door)ontwikkeling van de software evenals de technische implementatie bij klanten.

Niels heeft gestudeerd aan de Rijksuniversiteit in Groningen, hij volgde daar de master Recht & ICT. Tijdens zijn studie is Niels werkzaam geweest als zelfstandig ondernemer in de IT-sector. Hij heeft ondermeer websystemen ontwikkeld voor verschillende bedrijven en gaf advies op het gebied van automatisering.

Naast zijn werk is hij actief geweest bij studievereniging LISA (studievereniging voor Recht & ICT studenten) als bestuurs- en commissielid.

Meer nieuws

NDA tekenen? Laat Lynn u automatisch adviseren!
De uitlegbaarheid van AI-uitspraken
Op naar het slimme contract?